Ukubuka: 0 Umbhali: Isikhathi Sokushicilela Isihleli Sesayithi: 2024-05-30 Umsuka: Isayithi
Ipulasitiki imise kabusha umhlaba, ihlinzeka ngezixazululo kusukela ekunakekelweni kwezempilo kuya ezindlini. Nokho, ukusetshenziswa kwayo ngokweqile kwadala izintaba zemfucumfucu. Kuyinganekwane yezinhlangothi ezimbili: ukunethezeka kanye nomphumela. I-footprint yePlastiki yomhlaba wonke inkulu. Kukhiqizwe amathani angaphezu kwezigidigidi ezi-4.5, ingxenye yawo igaywe kabusha. Ulwandle, izilwane zasendle, nezindawo zithwele kanzima. Isilinganiso siyethusa kodwa ukwazi ukuthi kukhuthaza isenzo.Ukungcoliswa kwepulasitiki akuyona nje indaba yemvelo; i-alamu yomphakathi. Kuthinta impilo yasolwandle, kungene emigudwini yokudla, futhi kuthinte impilo yethu. Ukubhekana nayo kubalulekile empilweni yeplanethi yethu neyethu.

Uhambo lwepulasitiki lwaqala ekuqaleni kwekhulu lama-20. I-Bakelite, eyasungulwa ngo-1907, yayiyipulasitiki yokuqala eyenziwe ngokugcwele. Kwaphawula ukuqala kwenkathi entsha. Emashumini eminyaka adlule, ukukhiqizwa kwepulasitiki kwanda, kwashintsha izimboni nokuphila kwansuku zonke.
Ukukhiqizwa kwepulasitiki kukhule kakhulu. Ngo-1950, ukukhiqizwa komhlaba wonke kwakungamathani ayizigidi ezi-2. Ngo-2015, ifinyelele amathani angaphezu kwezigidi ezingama-380 ngonyaka. Lokhu kunyuka kubonisa ukuthembela kwethu okwandayo kupulasitiki ekusetshenzisweni okuhlukahlukene.
Ukusungulwa kwepulasitiki kwaletha izinzuzo eziningi—izinto ezingasindi, ukuqina, nokuguquguquka. Nokho, lezi zinzuzo ziza nezithiyo ezibalulekile. Ukungcoliswa okungapheli kanye nokulimala kwemvelo kuyizinto ezikhathaza kakhulu namuhla.
Impilo Yasolwandle kanye Nemvelo Isengcupheni
Imfucumfucu yepulasitiki isingenile olwandle lwethu. Ihlanganisa impilo yasolwandle, iguqule imvelo. I-Microplastics, izinhlayiya ezincane, ziyingozi kakhulu. Zimunca ubuthi futhi zimukelwe izilwane, zingene eketangeni lokudla.
I-Menace of Microplastics Microplastics iyizingcezu ezingaphansi kuka-5mm ngosayizi. Zivela emfucumfucwini emikhulu yepulasitiki kanye nama-microbeads ezimonyoni. Lezi zinhlayiya zimuncwa izinto eziphilayo, zibangele ukulimala ngokomzimba nokungcoliswa kwamakhemikhali.
Ukufakwa kanye Nokungeniswa Kwezilwane Zasendle Entanglement emfucumfucwini yepulasitiki kuwusongo olukhulu ezilwaneni zasendle. Izilwane zingabanjwa, okuholela ekulimaleni noma ekufeni. Ukugwinya kuyingozi ngendlela efanayo, njengoba kungavimba izinhlelo zokugaya ukudla futhi kungenise ubuthi ezintweni eziphilayo.
Izindawo zokulahla udoti kanye Nefa Lemfucuza Yepulasitiki
Ukuphila isikhathi eside kwepulasitiki kuyisiqalekiso ezindaweni zokulahla imfucuza. Iphikelela amakhulu eminyaka, ithatha indawo. Izindawo zokulahla imfucumfucu ziwubufakazi besiko lethu lokulahla, lapho ukunethezeka kuza ngezindleko eziphezulu zemvelo.
Ubude Obude BePlastiki Kumapulastiki aLandfill akuwoli; iyanciphisa, ihlephuke ibe izingcezu ezincane ezinobuthi. Le nqubo ikhipha amakhemikhali ayingozi, angcolisa inhlabathi nemithombo yamanzi amakhulu eminyaka.
Ukucwiliswa Kwamakhemikhali Anobuthi Njengoba amapulasitiki ewohloka, adedela amakhemikhali angangena emhlabathini. Lobu buthi bungaphazamisa imvelo futhi bubeke ubungozi empilweni yomuntu. I-leaching iwubuthi obuthule, obusakazeka kancane kancane endaweni ezungezile.
Amathani Epulasitiki Angena Olwandle Ngonyaka
Izigidi zamathani epulasitiki zingena olwandle unyaka nonyaka. Lesi sibalo esishaqisayo siwumphumela wokungaphathwa kahle kwemfucuza kanye nokulahlwa kukadoti. Umthelela mkhulu kakhulu, uthinta impilo yasolwandle kanye nemvelo.
I-Great Pacific Garbage Patch
Ukuntanta ePacific kunendawo enkulu, iGreat Pacific Garbage Patch. Kuyi-gyre yemfucumfucu yepulasitiki, ehamba amakhulu amamayela asolwandle. Lesi siqeshana siyisikhumbuzo esibuhlungu sokulutheka kwethu kwepulasitiki nemiphumela yako.
I-River Systems: Abanikeli Abakhulu Ekungcolisweni Kolwandle
Imifula isebenza njengemisele, ethwala imfucumfucu yepulasitiki isuka ezweni iye olwandle. Bangaba negalelo elikhulu ekungcolisweni kolwandle. Imifula eyi-1,000 ephezulu yenza u-80% wezinto ezikhishwa yipulasitiki yomfula emhlabeni wonke olwandle. Ukubhekana nalokhu kudinga ukugxila ezisombululweni zokulawulwa kwemfucuza phezulu.
U-0.5% Owenza Umehluko Ongu-100%.
I-0.5% nje yemfucuza yepulasitiki iphelela olwandle lwethu. Leli phesenti lingase libonakale lilincane, kodwa umthelela walo mkhulu kakhulu. Imele izigidi zamathani athinta impilo yasolwandle kanye nemvelo. Le ngxenye idinga u-100% wokunaka kwethu nesenzo.
Ukungaphathwa kahle Kwemfucuza Yepulasitiki
Udoti wepulasitiki yinkinga yomhlaba wonke ebangelwa ukungaphathwa kahle. Ingxenye ebalulekile yepulasitiki ayigaywa kabusha futhi ayishiswa. Igcina ezindaweni zokulahla imfucuza noma, okubi nakakhulu, ezindaweni zemvelo.
Okungagaywe kabusha, Okungashisiwe, futhi Okungagcwaliswanga Ingxenye eyodwa kwezine yemfucumfucu yepulasitiki ayiphathwa kahle. Le mfucumfucu ayigaywa kabusha, ishiswe, noma igcinwe ezindaweni zokulahla imfucumfucu ezivaliwe. Iba sengozini yokungcoliswa kwemvelo, ngokuvamile ithola indlela yayo emanzini nasezilwandle.
I-Greenhouse Gas Emissions evela kuPlastiki Production
Umjikelezo wempilo wePlastiki uqala ngokukhipha isisi esibamba ukushisa. Ukukhiqiza amapulasitiki kukhipha i-CO2, enomthelela omkhulu ekuguqukeni kwesimo sezulu. Le nqubo ihilela ukukhipha kanye nokucwengisiswa kwezinto zokubasa ezimbiwa phansi, ezikhipha amanani abalulekile ala magesi.
Ukugawulwa Kwamahlathi Ukuze Kukhishwe Imfucumfucu Yezinsalela
Indaba yemvelaphi yepulasitiki ihlobene nokugawulwa kwamahlathi. Ukukhipha izinto zokubasa ezimbiwa phansi ngokuvamile kuholela ekususweni kwamahlathi. Lokhu akukhiphi ikhabhoni egciniwe kuphela kodwa futhi kunciphisa amandla oMhlaba okumunca i-CO2, okwenza kube kubi ukushintsha kwesimo sezulu.
I-Methane Emissions evela kuLandfill
Uma ipulasitiki iphelela ezindaweni zokulahla imfucumfucu, iba negalelo ekukhiqizweni kwe-methane. Njengoba amapulasitiki ewohloka ngendlela engavamile, akhipha i-methane, igesi ebamba ukushisa enamandla. Izindawo zokulahla imfucumfucu ziwumthombo obalulekile, nokho ovame ukunganakwa, walokhu kukhishwa kwe-equation yokushintsha kwesimo sezulu.
Ama-Microplastics ku-Chain Yethu Yokudla
Ama-Microplastic angenile ochungechungeni lwethu lokudla. Zitholakala ekudleni kwasolwandle, ziya emapuletini ethu. Lokhu kuvezwa kudala izingozi ezingaziwa, njengoba imiphumela yesikhathi eside empilweni yomuntu isazoqondwa ngokugcwele.
Ukuchayeka Kwamakhemikhali Nezingozi Zezempilo
Ipulasitiki inamakhemikhali ayingozi, kuhlanganise neziphazamisi ze-endocrine. Ngokuphuma emikhiqizweni yepulasitiki, lawa makhemikhali angonakalisa ukudla namanzi. Zixhunyaniswe nochungechunge lwezinkinga zempilo, kusukela ekungalinganini kwamahomoni kuya ezinkingeni zokuzala.
Umhlaseli Othule: I-Microplastics Ezithweni Zomuntu
Ucwaningo lwakamuva luthole ama-microplastic ezithweni zabantu. Lesi sihlaseli esithule singaba ukukhathazeka okukhulu kwezempilo okulandelayo. Ukuba khona kwama-microplastic kubonisa ukuthi ukungcoliswa kwepulasitiki akuyona nje indaba yemvelo kodwa kuwusongo oluqondile empilweni yomuntu.
Izenzo Zomuntu Ngamunye Zoshintsho
Izinketho zomuntu ngamunye zingaholela ekushintsheni kweqoqo. Ngokukhetha ezinye izindlela ezingasetshenziswa kabusha, singehlisa kakhulu ukusetshenziswa kwepulasitiki. Izikhwama ezisebenziseka kabusha, amabhodlela amanzi, nezitsha kuyizinyathelo ezisebenzayo eziya endleleni yokuphila engenapulasitiki.
Izindlela Ezingasetshenziswa Kabusha Ukushintshela ezintweni ezisebenziseka kabusha kuyisenzo esilula kodwa esinamandla. Kunciphisa ukuthembela kumapulasitiki asetshenziswa kanye, okuyiwona mthombo omkhulu wokungcola.
Ukunciphisa Ipulasitiki Yokusetshenziswa Okukodwa Ukunqamula kumapulasitiki asetshenziswa kanye kubalulekile. Lokhu kuhlanganisa izinto ezifana notshani, izinto zokusika, nemikhiqizo egoqwe ngepulasitiki. Ukwehliswa okuncane kwengeza kumthelela omkhulu.
Ukwesekwa Komphakathi kanye Nezomthetho
Imiphakathi nohulumeni baneqhaza elibalulekile ekwakheni ikusasa elingenapulasitiki. Izinqubomgomo ezisekelayo kanye nezinhlelo zomphakathi zingaqhuba ushintsho olukhulu.
Ukuvinjelwa Kwezikhwama Zepulasitiki Ukuvinjelwa kwezikhwama zepulasitiki kuyisenzo esivamile nesisebenzayo somthetho. Ikhuthaza ukusetshenziswa kwezinye izindlela ezisimeme futhi inciphisa ukungcoliswa kwepulasitiki.
Ukusekelwa Kwezinhlelo Zomnotho Eziyindilinga Umnotho oyindilinga ukhuthaza ukuphinda kusetshenziswe kanye nokugaywa kabusha kwezinto. Ukusekela lezi zinyathelo kusiza ukuvala i-loop kudoti wepulasitiki, kukhuthaze uhlelo oluzinzile.
Izinyathelo Zomhlaba kanye Nobambiswano
Imizamo yomhlaba wonke ihlanganisa amazwe ekulweni nokungcoliswa kwepulasitiki. Ubambiswano, njengomkhankaso we-United Nations Clean Seas, lukhuthaza ukusebenzisana kwamazwe ngamazwe. Le mizamo ihlose ukunciphisa imfucuza yepulasitiki futhi ikhuthaze izindlela ezisimeme emhlabeni jikelele.
Isibopho Sebhizinisi kanye Nokusungula
Amabhizinisi aphethe ukhiye wokwenza izinto ezintsha ekulawuleni udoti. Ngokwamukela isibopho sebhizinisi, izinkampani zingakha ezinye izindlela ezilungele imvelo esikhundleni sepulasitiki. Iqhaza labo ekudaleni imikhiqizo esimeme ibalulekile ekusaseni elingenapulasitiki.
Imikhankaso Yezemfundo Nokuqwashisa
Imfundo iyisisekelo soshintsho. Imikhankaso yokuqwashisa yazisa umphakathi ngobungozi bokungcoliswa kwepulasitiki. Bakhuthaza isenzo futhi bakhuthaze ukuguquguquka kwemiqondo ekusetshenzisweni okuzinzile nokunesibopho.
Ekubhekaneni nenkinga yomhlaba wonke yokungcoliswa kwepulasitiki, sihlole ukwanda okumangalisayo kokukhiqizwa kwepulasitiki, imithelela yakhona efinyelela kude emvelweni, kanye nobudlelwano obuhlangene phakathi kukadoti wepulasitiki nokushintsha kwesimo sezulu. Ingxoxo iye yagqamisa indima ebalulekile yokulawulwa kwemfucuza ngendlela efanele, ikakhulukazi emazweni anemali engenayo emaphakathi, futhi yagcizelela ukuba khona okushaqisayo kwama-microplastic ochungechungeni lwethu lokudla kanye nezingozi ezingase zibe khona empilweni. Siphinde saxoxisana ngokubaluleka kwezenzo zomuntu ngamunye, ukwesekwa komphakathi, ukuzibophezela kwenkampani, nezinhlelo zemfundo ekuqhubekiseni inhlangano ehlangene ebheke ekusaseni elisimeme, elingenapulasitiki. Inkhulumomphendvulwano igcizelela isidingo somzamo obumbene wokusungula izinto ezintsha, ukunciphisa, kanye nokugaywa kabusha indlela yethu yokuphuma kule nkinga yemvelo, ukuqinisekisa iplanethi enempilo yawo wonke umuntu.
Ukuze uthole imininingwane eyengeziwe ngalesi sihloko, ungabheka lezi zinsiza:
okuqukethwe akunalutho!
okuqukethwe akunalutho!
okuqukethwe akunalutho!