Views: 0 Author: Site Editor Ɣeyiɣi si Wotae: 2024-05-27 Dzɔtsoƒe: Teƒe
Xexeame katã ƒe numedzodzrowo ku ɖe nubablɛ siwo li tegbee ŋu. Plastic vs paper packaging nye nyati vevi aɖe, eye nu ɖesiaɖe ƒe akpadzinɔlawo kple ɖeklemiɖelawo le esi.
Akpa si nubablɛwo wɔna la de ŋgɔ wu nusiwo woatsɔ axe mɔ ɖe nuawo nu dzro ko. Ekpɔa adzɔnuwo ta eye wòdoa adzɔnu ƒe dzeside ɖe ŋgɔ. Tiatia si wowɔna le plastik kple pepa dome kpɔa ŋusẽ ɖe wo ame evea siaa dzi.
Nubablɛ nyuiwo nana asi me nɔnɔ dzina ɖe edzi. Enye nudzrala si meƒoa nu o, si ƒoa nu geɖe tso adzɔnu aɖe ƒe nyonyome kple dɔwɔƒe aɖe ƒe agbenyuinɔnɔ ŋu.
Nusiwo wògblẽna le nutome ŋu le vevie ŋutɔ. Plastik ƒe agbenɔƒe didi ate ŋu ahe ɖiƒoƒo vɛ, evɔ pepa wɔwɔ ate ŋu ana avewo tsɔtsrɔ̃. Nu gbagbewo ƒe agbenɔnɔ ŋuti ŋutinya le wo dometɔ ɖesiaɖe si.
Esi míele agbagba dzem le nyaʋiʋlia me la, míalé ŋku ɖe nu siawo ŋu nyuie. Míabu woƒe afɔtoƒe siwo le nutome, woƒe nɔƒe le adzɔnuwo takpɔkpɔ me, kple woƒe adzɔnuwo ƒe dzeside ƒe ŋutete ŋu. Mina míadze egbegbe nubablɛwo ƒe nu sesẽwo gɔmesese gɔme.
Pepa siwo wotsɔ blaa nu, siwo woɖe tso atikutsetse me la, le nɔnɔme vovovowo me. Kakɛwo, aɖakawo, kple akplowo le eme, eye wo dometɔ ɖesiaɖe kpɔa nubablɛ ƒe hiahiã vovovowo gbɔ.
Abe nusi woate ŋu awɔ yeyee ene la, wokpɔa pepa tso atiwo me, eye woate ŋu agbugbɔ wo ado. Tsitrenɔnɔ sia na wònye tiatia si li tegbee na asitsaha siwo tsia dzi ɖe nutome ŋu.
Pepa te ŋu gblẽna le nugbagbewo ŋu, eye wògblẽna le dzɔdzɔme nu le ɣeyiɣi aɖe megbe. Alesi woate ŋu azãe ake la wɔnɛ be woate ŋu atrɔ asi le eŋu, si ɖea gbeɖuɖɔ kple ŋusẽkpɔɖeamedzi ɖe nutome dzi dzi kpɔtɔna.
Pepa nye tiatia si me ga mele o, vevietɔ ne nudɔdɔ suetɔ kekeake ƒe agbɔsɔsɔme le sue, si wɔe be dɔwɔƒe suewo ate ŋu akpɔe.
Pepa dzi nubablɛwo zazã nana adzɔha aɖe ƒe nɔnɔme si me gblẽa nu le nutome ŋu o nyona ɖe edzi, si doa dzidzɔ na nuƒlela siwo dea asixɔxɔ nusiwo li tegbee ŋu.
Alesi pepa le dzɔdzɔme nu, si ƒe asixɔxɔ de ŋgɔ la dzɔa dzi na nuƒlelawo, si naa nusiwo wowɔna toa vovo le asi si me plastik xɔ aƒe ɖo me.
Alesi pepa nɔa anyi didina nye nusi ŋu wotsi dzi ɖo, elabena ate ŋu axɔ tsi bɔbɔe, si agblẽ nu le eƒe ŋusẽ kple alesi wòsɔ na nu aɖewo ŋu.
Pepa wɔwɔ bia ŋusẽ geɖe wu plastik, si ate ŋu ana carbon nado le yame geɖe wu ne womekpɔ egbɔ nyuie o.
Pepa ƒe didi si le dzidzim ɖe edzi ate ŋu awɔ akpa aɖe le avewo tsɔtsrɔ̃ me ne womekpɔe tso ave siwo dzi wokpɔna nyuie me o.
Ne asitsalawo se viɖe kple kuxi siwo le pepa babla ŋu gɔme la, woate ŋu awɔ nyametsotso siwo ŋu wonya nu tsoe siwo sɔ kple woƒe taɖodzinu siwo nye be woanɔ anyi ɖaa kple nuƒlelawo ƒe didiwo.
Plastik-nubablɛ siwo wotsɔa polymer-wo wɔe la le afisiafi. Filmwo, aŋetuwo, kple nugoewo le eme, eye woate ŋu azã wo le mɔ vovovowo nu.
Plastik nɔa te ɖe ami, si nye nusi womate ŋu awɔ yeyee o dzi. Nusiwo dzi woanɔ te ɖo sia fɔa nutome ƒe dzitsitsi kple nyabiasewo ɖe te ku ɖe nusiwo li tegbee ŋu.
Plastik sesẽ eye eƒe kpekpeme le bɔbɔe, eye wòsɔ nyuie na adzɔnuwo takpɔkpɔ le mɔzɔzɔ me. Alesi wòte ŋu zãa nu vovovowoe na wòsɔ na nu vovovowo.
Enaa mɔxenu nyuitɔ kekeake si xea mɔ na tsidzadza, ya, kple kekeli, si wɔnɛ be nusiwo wowɔ ƒe nyonyome kple woƒe yeyenyenye nɔa anyi.
Plastik mexɔ asi le agbɔsɔsɔ gã me o, si wɔe be wònye tiatia si me ga mele o na dɔwɔƒewo.
Plastik ƒe agbenɔƒe didi ate ŋu agblẽ nu le nutome ŋu. Enɔa lãwo ƒe agbenɔnɔ ƒe ɖoɖowo me, si hea ɖiƒoƒo vɛ eye wògblẽa nu le nɔƒewo ŋu.
Kadodo le ewɔwɔ ŋu kple dzotsinuwo siwo womate ŋu awɔ yeyee o, si wɔnɛ be nunɔamesiwo ƒe vɔvɔ kple ya si woyɔna be carbon ƒe dodo.
Nukpɔsusu manyomanyo kple gazazã siwo ate ŋu ado tso sededewo me, abe adzɔ siwo woxena ɖe plastik ta ene, ate ŋu akpɔ ŋusẽ ɖe asitsaha siwo ɖoa ŋu ɖe aŋekotokuwo ŋu.
Pepa ƒe Nubablɛwo :
Viɖewo : Woate ŋu awɔ nu yeyewo, woate ŋu agblẽ nu le nugbagbewo ŋu, woate ŋu agbugbɔ wo azã, eye zi geɖe la, wobua wo be womegblẽa nu le nutome ŋu o.
Nusiwo gblẽ le eŋu : Ebia ŋusẽ hafi woate ŋu awɔe, ate ŋu awɔ akpa aɖe le avewo tsɔtsrɔ̃ me, eye menɔa anyi didina nenema o.
Plastik ƒe Nubablɛwo :
Viɖewo : Enɔa anyi didina, eƒe kpekpeme le bɔbɔe, mexɔa ga geɖe le agbɔsɔsɔ gã me, eye wònaa mɔxenu nyuiwo.
Nusiwo gblẽ le eŋu : Nu gbagbe siwo megblẽna o, nusiwo gblẽa nu le nutome ŋu nɔa anyi didi, kple nukpɔsusu gbegblẽ si ate ŋu anɔ ame si.
Agbenɔƒe ƒe Dzesidede :
Pepa : Mekpɔa ŋusẽ ɖe nutome dzi boo le ezazã me o gake ate ŋu awɔ akpa aɖe le avewo tsɔtsrɔ̃ me ne womekpɔe tso teƒe si li tegbee o.
Plastik : Eɖea ya ʋɛ aɖewo ɖa le ʋuɖoɖo me le eƒe kpekpeme si le bɔbɔe ta gake enɔa nutoa me ƒe alafa geɖe.
Na Asitsahawo :
Pepa : Ate ŋu anye ga si wozãna le gɔmedzedzea me geɖe wu le ewɔwɔ ta eye ate ŋu abia be woaɖɔlii enuenu.
Plastik : Ewɔwɔ mexɔ asi o eye wònɔa anyi didina, si ate ŋu aɖe gazazã siwo anɔ anyi ɣeyiɣi didi dzi akpɔtɔ, gake ate ŋu adze ŋgɔ gazazã siwo wowɔna le sededewo me kple nuƒlelawo ƒe megbedede. Pepa kple plastik ƒe nubablɛwo ƒe nyonyo kple kuxiwo tsɔtsɔ sɔ kple wo nɔewo:
| Nɔnɔme / Nusiwo wotsɔ wɔ | Pepa ƒe Nubablɛwo | Plastic Packaging |
|---|---|---|
| Anyinɔnɔ didi | Woate ŋu awɔ nu yeyewo, si woate ŋu agblẽ le nugbagbewo ŋu | Womewɔa wo yeyee o, ke menye esiwo gblẽna le nugbagbewo ŋu o |
| Nuwɔwɔ ƒe Dɔwɔna | Ate ŋu alɔ avewo tsɔtsrɔ̃ ɖe eme | Eɖoa ŋu ɖe dzotsinuwo ŋu, si ate ŋu ahe ɖiƒoƒo geɖe wu vɛ |
| Ŋusẽkpɔɖeamedzi le Nutome Ŋu | Ŋusẽzazã si lolo wu le nuwɔwɔ me | Ðiƒoƒo nutome ɣeyiɣi didi, microplastics nya |
| Nusiwo nɔa anyi didina | Zi geɖe la, menɔa anyi didina o wu plastic | Enɔa anyi didina ŋutɔ, esɔ na nudzraɖoƒe ɣeyiɣi didi |
| Gazazã Nyuie | Ate ŋu axɔ asi wu be woawɔe, gake ate ŋu aɖe ga si wozãna ɖe agbalẽɖoɖoɖa ŋu dzi akpɔtɔ | Ewɔwɔ mexɔ asi o, eye ga menɔa anyi le eƒe lolome nu o |
| Nusiwo woate ŋu azã ake | Woate ŋu azãe ake, gake ebia be woawɔ nu ɖe eŋu nyuie | Nusiwo wogbugbɔ zãna ƒe agbɔsɔsɔ si bɔbɔ, wo dometɔ geɖe va wu enu ɖe tomenuwo tsɔtsɔ ƒu gbe me |
| Nuƒlelawo ƒe Nukpɔsusu | Wobunɛ zi geɖe be enye tiatia si me gblẽa nu le nutome ŋu wu | Ate ŋu anye gɔmesese gbegblẽwo le nutome ƒe dzitsitsi ta |
| Sededewo Dzi Wɔwɔ | Ðewohĩ sedede siwo me gblẽa nu le nutome ŋu o la aɖe vi na wo | Ate ŋu adze ŋgɔ adzɔ siwo woxena ɖe plastic ta kple mɔxexe ɖe ezazã nu |
| Adzɔnu ƒe Ŋusẽkpɔɖeamedzi | Ate ŋu ana adzɔnu ƒe ŋkɔ nanyo ɖe edzi to nutome ƒe ɖokuitsɔtsɔna ɖeɖefia me | Ne womewɔ nu ɖe eŋu nyuie o la, ate ŋu agblẽ nu le adzɔnu ƒe ŋkɔ ŋu |
Le pepa kple plastik tsɔtsɔ sɔ kple wo nɔewo me la, edze ƒã be wo ame evea siaa ƒe nɔƒe le wo si eye wohea kuxi tɔxɛwo vɛ. Tiatia si woawɔ le wo dome nɔ te ɖe nutome ƒe agbanɔamedzi, ganyawo ƒe nyonyome, kple dɔwɔwɔ ŋutɔŋutɔ ƒe dadasɔ dzi. Esi asitsatsa le ŋgɔ yim la, ele be asitsalawo nato nu siawo me awɔ nyametsotso siwo ŋu wonya nu tsoe siwo sɔ kple woƒe dzidzenuwo kple nuƒlelawo ƒe mɔkpɔkpɔwo.
Nuƒlelawo ƒe asixɔxɔwo le tɔtrɔm ɖe nubablɛwo ƒe tiatia ŋu geɖe wu. Egbegbe nuƒlelawo tsia dzi ɖe nu gbagbewo ƒe agbenɔnɔ ŋu, eye wolɔ̃a tiatia siwo li tegbee. Ŋusẽ si nuƒlelawo ƒe dzidzenuwo kpɔna ɖe nubablɛwo ƒe tiatia dzi la ɖe dzesi ŋutɔ, eye wòʋãa asitsalawo be woazã nubablɛ siwo me amagbewo le o.
Nuwɔna aɖe si dze ƒã le nubablɛ siwo li tegbee ŋu. Nuƒlelawo lɔ̃na faa be yewoaxe ga home aɖe ɖe nusiwo megblẽa nu le nutome ŋu o ta. Asitsatsa ƒe nɔnɔmewo ɖee fia be wodi nu babla siwo sɔ kple woƒe asixɔxɔwo.
Nubablɛwo kpɔa ŋusẽ ɖe adzɔnu ƒe ŋkɔ ƒe nuteƒewɔwɔ kple ŋkɔxɔxɔ dzi. Dɔwɔƒe siwo tsɔa nusiwo li tegbee ɖoa nɔƒe gbãtɔ ate ŋu ana woƒe nɔnɔme kple asisiwo ƒe nuteƒewɔwɔ nanyo ɖe edzi. Le go bubu me la, amesiwo ɖoa ŋu ɖe nubablɛ ƒe nuwɔna siwo gblẽa nu le ame ŋu ŋu ate ŋu adze ŋgɔ megbedede. Ŋusẽ si nubablɛwo kpɔna ɖe adzɔnu ƒe ŋkɔ ƒe nuteƒewɔwɔ kple ŋkɔxɔxɔ dzi la nye nusi ŋu womate ŋu ake ɖi le o.
Le yame ƒe nɔnɔme si li fifia me la, nuƒlelawo ƒe nukpɔsusu wɔa akpa vevi aɖe le nubablɛwo ƒe dɔwɔƒea. Enye nusi ʋãa tɔtrɔ yi nuwɔna siwo li tegbee wu gbɔ, eye asitsaha siwo ŋea aɖaba ƒua tɔtrɔ sia dzi la wɔa esia le woƒe afɔku me.
Plastik siwo gblẽna le nugbagbeviwo ŋu nye nu yeye aɖe si kpɔa ŋusẽ si plastik gblẽna le nutome ŋu gbɔ. Wogblẽna kabakaba wu plastik xoxowo, si wɔnɛ be ɖiƒoƒo si nɔa anyi didi dzi ɖena kpɔtɔna.
Ŋgɔyiyi siwo wowɔ le mɔ̃ɖaŋununya siwo wogbugbɔ zãna me ƒe taɖodzinue nye be woana aŋekotokuwo nanɔ anyi eteƒe nadidi wu. Mɔ̃ɖaŋununya siawo dzia nusiwo wogbugbɔ zãna ƒe dɔwɔwɔ nyuie ɖe edzi eye woɖea gbeɖuɖɔ siwo va nɔa tomenuwo tsɔtsɔ ƒu gbe me dzi kpɔtɔna.
Bioplastics, siwo wokpɔna tso nu yeyewo abe bli kple sukli ene me la nye ŋgɔyiyi ɖedzesi aɖe. Wotsɔa atike bubu si me gblẽa nu le nutome ŋu o wu ami si wotsɔa ami wɔe.
Wotrɔ asi le bioplastics ŋu be woagblẽ, si wɔnɛ be woƒe afɔɖoƒe si wokpɔna le nutome dzi ɖena kpɔtɔna. Wokpena ɖe ame ŋu hã be womegaɖoa ŋu ɖe dzotsinuwo ŋu o, si doa ganyawo ɖe ŋgɔ.
Nu yeyewo dodo ɖe ŋgɔ keke ta wu bioplastics ko. Nu yeyewo abe mycelium si wotsɔ lãmi wɔe kple film siwo woɖe tso ƒumegbewo me ene le dodom abe pepa kple plastik siaa teƒe siwo li tegbee ene.
Esi mɔ̃ɖaŋununya le ŋgɔ yim la, nubablɛwo ƒe dɔwɔƒea yi edzi le tɔtrɔm. Nusi ŋu wotsia dzi ɖoe nye be woato nuwo vɛ siwo menye ɖeko woate ŋu anɔ anyi eteƒe nadidi ko o, ke woate ŋu awɔ dɔ eye woagaxɔ ga geɖe hã o.
Nu yeyewo dodo ɖe ŋgɔ le nusiwo wotsɔ blaa nu me nye nu vevi aɖe si ana woawɔ etsɔme si anɔ anyi ɖaa wu. Adzɔha la le mɔnu bubu siwo aɖe ŋusẽ gbegblẽ ɖe nutome dzi akpɔtɔ dim vevie esime wole nubablɛwo ƒe dɔwɔwɔ me ɖe asi.
Ne asitsalawo le nusiwo woatsɔ abla nuawo tiam la, ele be woada nu geɖe kpɔ. Esiawo dometɔ aɖewoe nye ga si woatsɔ awɔe, alesi wòate ŋu anɔ anyi ɖaa, kple nusi koŋ hiã le nusi wobla ɖe agba me ŋu.
Ele be tiatia siwo woawɔ le nubablɛwo ŋu nawɔ ɖeka kple asitsatsa ƒe taɖodzinuwo kple nutome ƒe taɖodzinuwo siaa. Eku ɖe dadasɔ si ado alɔ dzidziɖedzi esime wole ŋusẽ si wòagblẽ le nutome ŋu dzi ɖem kpɔtɔ ŋu.
Se kple ɖoɖowo ƒe dzidzenuwo dzi wɔwɔ le vevie ŋutɔ. Esia bia be woase mɔxexe ɖe nu aɖewo nu gɔme eye woakpɔ egbɔ be nubablɛ ƒe mɔnuwo wɔ ɖe se siwo li fifia dzi.
Le nyateƒe me la, nyametsotso si ŋu wonya nu tsoe wɔwɔ le nusiwo wotsɔ blaa nu ŋu bia be woada ganyawo, nutome, kple ɖoɖowɔwɔ ƒe akpawo kpɔ bliboe. Eku ɖe egbɔkpɔnu siwo menye ɖeko wònyo na asitsatsa la tiatia o, ke boŋ na ɣletinyigba la hã ŋu.
Nubablɛwo ƒe etsɔme nɔ te ɖe nusiwo anɔ anyi ɖaa dzi. Míegblɔe ɖi be nusiwo megblẽa nu le nutome ŋu o ƒe dzidziɖedzi kple plastik siwo wozãna zi ɖeka ƒe ɖiɖi. Ŋusẽ si mɔ̃ɖaŋununya ƒe ŋgɔyiyi ate ŋu akpɔ ɖe ame dzi ate ŋu ana woakpɔ egbɔkpɔnu yeye siwo anɔ anyi ɖaa eye woate ŋu awɔ dɔ siaa.
Ŋgɔyiyi siwo wowɔ le nanotechnology kple biotechnology me ate ŋu atrɔ asi le nubablɛwo ŋu. Esiawo ate ŋu ana ametakpɔkpɔ geɖe wu to nuwo zazã dzi ɖeɖe kpɔtɔ me, si awɔ ɖeka kple taɖodzinu siwo le nusiwo li tegbee ŋu.
Ganya si le gota le nubablɛwo me nye etsɔme. Eƒoa nu tso nuwo gbugbɔgazã, wo gbugbɔgazã, kple wo gbugbɔgawɔ ŋu. Mɔnu sia ɖea gbeɖuɖɔ dzi kpɔtɔna eye wòdoa ɣletinyigba si le lãmesẽ me wu ɖe ŋgɔ.
Esi míele ŋgɔ kpɔm la, woɖoe be tɔtrɔ gãwo ava le nubablɛwo ƒe dɔwɔƒea. Woalé fɔ ɖe ɖoɖo aɖe si me nuwo sina yia edzi le, si aɖe ŋusẽkpɔɖeamedzi ɖe nutome dzi dzi akpɔtɔ eye woaxɔ kpɔɖeŋu si anɔ anyi ɖaa wu la toto vɛ.
Nubablɛ ƒe etsɔme do ŋugbe kple mɔfiame si me kɔ yi ɖe nusiwo li tegbee kple mɔ̃ɖaŋununya ƒe ɖekawɔwɔ gbɔ. Enye ɣeyiɣi dodzidzɔname aɖe na nu yeyewo dodo ɖe ŋgɔ, eye asitsaha siwo axɔ tɔtrɔ siawo la anye etsɔ ƒe ŋgɔnɔlawo.
Le nyaʋiʋli si nye plastic vs paper me la, nya ɖesiaɖe ɖea viɖe kple kuxi tɔxɛwo fiana. Plastik nana wònɔa anyi didina eye wòxɔa ga geɖe, ke hã ehea nutome kuxi gãwo vɛ. Woate ŋu awɔ pepa yeyee eye woate ŋu agblẽ nu le nugbagbewo ŋu, gake ate ŋu awɔ akpa aɖe le avewo tsɔtsrɔ̃ me eye woazã ŋusẽ geɖe wu le ewɔwɔ me.
Nu vevitɔe nye be nàwɔ tiatia siwo ŋu agbanɔamedzi le. Esia fia be woabu nubablɛwo ƒe agbenɔƒe bliboa ŋu, tso wo wɔwɔ dzi va ɖo wo tsɔtsɔ ƒu gbe dzi, eye woatia egbɔkpɔnu siwo aɖe ŋusẽkpɔɖeamedzi ɖe nutome dzi dzi akpɔtɔ esime wole nuhiahiã ŋutɔŋutɔwo gbɔ kpɔm.
Míele biabiam tso asitsalawo si be woaxɔ nuwɔna siwo li tegbee. Esia ate ŋu abia be woazã nusiwo wogbugbɔ zã, gadede mɔ̃ɖaŋununya yeye siwo wotsɔ blaa nu me, kple ɖokuitsɔtsɔna ɖe ganyawo ƒe kpɔɖeŋu si le gotagome ŋu.
emenyawo le ƒuƒlu!
emenyawo le ƒuƒlu!