Views: 0 Author: Site Editor Bɔli waati: 2024-08-06 Bɔyɔrɔ: Yɔrɔ
Paper minɛnw bɔra kɛnɛ kan i n’a fɔ fɛɛrɛ sabatilen nafamaba dɔ ka tɛmɛn laadala plastiki minɛnw kan. Ni sigida laminiko dɔnniya bɛ ka caya, fɛnw ɲinini cayara kosɛbɛ minnu tɛ sigida lakana. Kunnafonidila bɛ ka sugandiliw ɲini minnu bɛ dɔ bɔ u ka sigida sennakow la k’a sɔrɔ u bɛ baarakɛcogo ni nɔgɔya sabati.
Fɛn wɛrɛ minnu bɛ sabati i n’a fɔ papiye minɛnw, olu jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ plastiki nɔgɔli dɔgɔyali la. Plastiki minɛnw bɛ san kɛmɛ caman ta ka toli, o bɛ kɛ sababu ye ka binkɛnɛw falen ani ka kɔgɔji nɔgɔ. Faan wɛrɛ fɛ, papiye minɛnw bɛ se ka tiɲɛ, wa u bɛ se ka kɛ kɔmpo ye. A bɛ tiɲɛ a yɛrɛ la kalo damadɔ kɔnɔ, o bɛ dɔ bɔ sigida la
Yɛlɛma min bɛ kɛ ka ɲɛsin fɛnw ma minnu tɛ fɛnɲɛnamaw tiɲɛ, o bɛ bɔ mɔgɔw ka fɛɛrɛw fɛ ani sariyaw siratigɛ la, minnu kun ye ka plastiki tiɲɛni dɔgɔya. Jagokɛlaw bɛ ka papiye minɛnw ta ka taa a fɛ walasa ka bɛn sabatili kuntilenna ma ani ka kiliyanw sama minnu bɛ sigida lakana. O jiginni in tɛ dugukolo dɛmɛ dɔrɔn, nka a bɛ taamasiyɛn ja ɲuman fana yiriwa
Paper minɛnw bɛ tali kɛ minɛnw na minnu dilannen don fɔlɔ ni papiye walima papiye ye. Nin fɛɛrɛ wɛrɛw minnu tɛ fɛnɲɛnamaw tiɲɛ, olu dabɔra ka laadala plastiki minɛnw bila u nɔ na, ka dɛmɛ don ka sigida nɔgɔli dɔgɔya. Paper minɛnw bɛ suguya caman na, i n’a fɔ:
Kuyɛri : A bɛ kɛ sumanw, dumunifɛnw, ani dumuni jilama walima ji tilancɛ wɛrɛw la.
Foroko : A ka ɲi salati, pasta ani dumuni gɛlɛn wɛrɛw ma.
Muru : A bɛnnen don ka dumuni nɔgɔlenw tigɛ i n’a fɔ jiridenw ni nakɔfɛn tobilenw.
Sporks : Kuyɛri ni foroko faralen ɲɔgɔn kan, ka fɛn caman kɛ minɛn kelen kɔnɔ.
Paper minɛnw dilannen don ni fɛn caman ye minnu tɛ sigida lakana, minnu bɛ a to u ka mɛn ani ka sabati:
Food-Grade Kraft Paper : Nin ye fɛn fɔlɔ ye, min lakodɔnnen don a fanga, a lakanani ani a ka nɔgɔ kunbɛnni fɛ. A bɛ se ka tiɲɛ ni fɛnɲɛnamaw ye, wa a bɛ se ka kɛ kɔmpo ye, o b’a to a ye sugandili ɲuman ye minɛn sabatilenw kama.
Malo bɔgɔ : A ka c’a la, a bɛ kɛ ni kraft papier ye, o bɛ dɔ fara minɛnw fanga kan ani u bɛ se ka tiɲɛ.
kɔɔri : Nafolo kura wɛrɛ min bɛ se ka segin a cogo kɔrɔ la, n’o ye kɔɔrimugu ye, o bɛ sabatili ni sigida lakanani di.
Lɔgɔmugu : A bɛ kɛ ka minɛnw jɔcogo dafalen sabati, k’a lajɛ ko a bɛ se ka dumuni suguya caman minɛ k’a sɔrɔ a ma kari.
O fɛnw bɛɛ lajɛlen bɛ dɛmɛ don papiye minɛnw dilanni na minnu bɛ baara kɛ ani minnu tɛ sigida lakana.
Paper minɛnw bɛ dɔ bɔ kosɛbɛ sigida tiɲɛni na. A tɛ i n’a fɔ plastiki, a bɛ se ka tiɲɛ ni fɛnɲɛnamaw ye, wa a bɛ se ka kɛ kɔmpo ye. O kɔrɔ ye ko a bɛ tiɲɛ a yɛrɛ la kalo damadɔ kɔnɔ, ka dɔ bɔ binkɛnɛw nɔgɔw ni kɔgɔji nɔgɔli la. Ni an ye papiye minɛnw sugandi, an bɛ dɛmɛ don ka dɔ bɔ plastiki bɔgɔ hakɛ la, o bɛ se ka san kɛmɛ caman ta ka toli. O jiginni in ka taa fɛnw na minnu bɛ se ka tiɲɛ, o bɛ kɛ sababu ye ka dugukolo saniya, ka kɛnɛya.
Paper minɛnw tɛ ni kemikɛli jugumanw ye. A tɛ i n’a fɔ plastiki minɛnw, BPA, phthalates walima baga wɛrɛw tɛ a la minnu bɛ se ka wuli ka don dumuni na. O bɛ papiye minɛnw kɛ fɛɛrɛ ye min farati ka bon dumuni na. Mɔgɔw bɛ se ka baara kɛ ni o minɛnw ye ni daŋaniya ye, k’a dɔn k’u t’u yɛrɛ bila kɛnɛyako faratiw la minnu bɛ se ka sɔrɔ plastiki kemikɛlifɛnw fɛ.
Hali n’u dilannen don ni papiye ye, o minɛnw dilannen don walisa u ka barika sɔrɔ ani u ka mɛn. Paper minɛnw bɛ se ka dumuni suguya caman minɛ k’a sɔrɔ u ma kari walima ka kɔrɔta nɔgɔya la. A bɛ baara kɛ ka ɲɛ dumuni cogoya wɛrɛw la, funteni ni nɛnɛ fana sen bɛ o la. Ni aw ye papiye minɛnw suma ni plastiki minɛnw ye, fanga ni baarakɛcogo bɛ se ka suma ɲɔgɔn ma, o b’a to u bɛ kɛ sugandili nafama ye feerekɛlaw ni jagokɛlaw bɛɛ bolo.
Paper minɛnw dilanni fɛɛrɛ fɔlɔ ye ka fɛnɲɛnamafagalanw sugandi minnu ka ɲi kosɛbɛ. A dilannikɛlaw bɛ baara kɛ ni dumunifɛnw ye minnu bɛ se ka kɛ kraft papier ye, min lakodɔnnen don a fanga, a lakanani ani a ka ji la. Nin sɛbɛn in ka kan ka seereyaw gɛlɛnw dafa, i n’a fɔ FSC (Forest Stewardship Council) ani FDA (Food and Drug Administration), k’a lajɛ ko a farati tɛ dumuni na, wa a bɛ sɔrɔ cogo la min bɛ sabati. O seereyaw b’a jira ko o fɛnw tɛ baga ye, ko u bɛ se ka tiɲɛ, wa u tɛ fɛnɲɛnamaw tiɲɛ.
Ni fɛn fɔlɔ sugandira, a bɛ tigɛ ka kɛ sɛbɛnfura tigitigiw ye ni masin kɛrɛnkɛrɛnnenw ye. O fɛɛrɛ in b’a to papiye labɛnnen don walasa ka baara wɛrɛw kɛ. Ni dumunikɛminɛnw bɛ kɛ ka kɛɲɛ ni u yɛrɛ sago ye walima minnu tɔgɔ sɛbɛnnen don, dumunikɛminɛnw bɛ kɛ ka dilanw sɛbɛn papiye kan. Enki in farati tɛ dumuni na, wa a bɛ se ka ɲɛnajɛ nafa walima taamasiyɛn dɔ fara minɛnw kan.
O kɔfɛ, papiye tigɛlen bɛ kɛ minɛnw ye. O ye ka papiye caman kɛ layɛrɛ la ni kola ye min bɛ se ka kɛ dumuni ye, o min bɛ fanga ni muɲuli di. Minɛnw bɛ kɛ kuyɛriw, foroko, muruw ani minɛn wɛrɛw ye ni fɛn dilanni masinw ye. O masinw b’a to fɛn kelen-kelen bɛɛ ka kɛ kelen ye ani ka sabati.
A dabɔlen kɔfɛ, minɛnw bɛ jalen kɛ ka ɲɛ. Nin sen in nafa ka bon kosɛbɛ walasa kola ka nɔrɔ kosɛbɛ ani minɛnw ka to u cogoya n’u fanga la. Ni minɛnw jalen don ka ɲɛ, o bɛ dumunikɛminɛnw bali ka fanga dɔgɔya walima ka kari u kɛtuma na.
Saniya ye fɛnba ye papiye minɛnw dilanni na. Fɛnɲɛnamafagalanw bɛ kɛ minɛnw na walasa ka a dɔn ni u tɛ se ka maga dumuniw na. Fɛɛrɛ suguya caman, i n’a fɔ UV sterilisation, bɛ kɛ walasa ka nɔgɔ minnu bɛ se ka kɛ, olu bɛɛ bɔ yen. Nin sen in b’a to minɛnw bɛ kɛnɛya ni lakana sariyaw labato.
Minɛn kelen-kelen bɛɛ bɛ sɛgɛsɛgɛ walasa ka a dɔn ni u ka ɲi. Sɛgɛsɛgɛli minnu bɛ kɛ ni ɲɛ ye, olu bɛ fiɲɛ walima dafabaliya fɛn o fɛn jira. Baarakɛcogo sɛgɛsɛgɛli, i n’a fɔ jisuma sɛgɛsɛgɛli, o b’a to minɛnw bɛ se ka baara muɲu ni dumuni ni ji suguya wɛrɛw ye. Fɛn minnu bɛ tɛmɛ o kɔrɔbɔli gɛlɛnw fɛ, olu dɔrɔn de bɛ taa pakew dilanni na.
Fɛn laban min bɛ kɛ, o ye ka minɛnw pakew kɛ. Foroko suganditaw bɛ se ka ladilan ka kɛɲɛ ni kiliyanw magow ye, ka baara kɛ ni fɛnw ye minnu bɛ sabati walasa ka bɛn ni fɛn dilannen ka sigida lakanani cogoya ye. Foroko ɲuman tɛ dumunikɛminɛnw lakana dɔrɔn, nka a bɛ dɔ fara a diyabɔli kan fana feerekɛlaw ma minnu bɛ sigida lakana.
Walasa ka papiye minɛnw lakana ani u ka ɲi, u dilannikɛlaw ka kan ka seere jɔnjɔn caman sɔrɔ:
FDA (Food and Drug Administration) : Nin seere in nafa ka bon fɛnw na minnu bɛ feere Ameriki. A bɛ a jira ko fɛn minnu bɛ kɛ dumunikɛminɛnw na, olu farati tɛ dumuni na, wa u tɛ ni kemikɛli jugumanw ye.
LFGB (Lebensmittel- und Futtermittelgesetzbuch) : A wajibiyalen don Alimanjamana ni UE jamanaw na, nin seere in b’a to minɛnw bɛ lakana sariya gɛlɛnw dafa dumuniko la.
MSDS (Material Safety Data Sheet) : Nin sɛbɛn in bɛ kunnafoni caman di fɛnw kan minnu bɛ kɛ, i n’a fɔ u ka kemikaliya, farati minnu bɛ se ka sɔrɔ, ani u minɛcogo lakananen. A nafa ka bon kosɛbɛ fɛn dilanni ni sariyaw labatoli fila bɛɛ la.
Nin seereyaw labatoli nafa ka bon kosɛbɛ kun caman kosɔn:
Fɛn dilannenw lakanani ni u jogoɲumanya sabatili : Sɛbɛn minnu bɛ i n’a fɔ FDA ani LFGB, olu b’a to dumunikɛminɛnw lakananen don mɔgɔw ka baara kama, baga tɛ u la, wa u bɛnnen don dumuni na. O bɛ feerekɛlaw ka kɛnɛya lakana ani ka fɛn dilannenw dannaya bonya.
Duniya sariyaw labatoli : Duniya sariyaw labatoli bɛ diɲɛ jago nɔgɔya, o b’a to fɛnw bɛ se ka feere sugu suguya caman na. A b’a to dumunikɛminɛnw bɛ jamana suguya caman ka sariyaw labato, ka suguya caman sɔrɔ ani ka dɔ fara feerekɛlaw ka dannaya kan.
kɔnɔkow ye lankolon ye dɛ!
kɔnɔkow ye lankolon ye dɛ!