ፕላስቲክ ኣንጻር ወረቐት መቑረጺ ምግቢ

ፕላስቲክ ኣንጻር ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ፡ ኩለመዳያዊ ትንተና ጽልዋ ከባቢን ተጠቃምነትን

ዓለምና ንከባቢ ዝያዳ ንቕሓት እናገበረት ኣብ ዝኸደትሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ልዕሊ ፕላስቲክ ኣንጻር ወረቐት መቑረጺ ምግቢ ዝግበር ክትዕ እናሓየለ መጺኡ። እዚ ጉዳይ እዚ ብዛዕባ ወፃኢ ወይ ምቹእነት ጥራሕ ኣይኮነን፤ ኣየናይ ኣማራጺ እዩ ብሓቂ ንጉድኣት ከባቢ ዘጉድል ግብራዊ ኮይኑ እናሃለወ ምርዳእ እዩ።

መብዛሕትኡ ግዜ ብጽንዓትን ውጽኢታዊነትን ዝፍቶ ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ፡ ንከባብያዊ ብድሆታት ርኡይ እዩ። ካብ ዘይሕደስ ጸጋታት ዝተሰርሑ ኣቑሑት ፕላስቲክ፡ ኣብ መጉሓፊ ጎሓፍን ብከላ ውቅያኖስን ዓቢ ኣበርክቶ ኣለዎም። ምፍራይኦም ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መወዳእታ ማይክሮፕላስቲክ ኮይኖም ይውድኡ፡ እዚ ድማ ንህይወት ባሕርን ስነ-ህይወትን ይጎድኡ።

ብኻልእ ወገን ድማ ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ ከም ዝያዳ ዘላቒ ኣማራጺ ይረአ። ካብ ተሓዳሲ ጸጋታት ዝተሰርሐ ኮይኑ፡ ካብ ፕላስቲክ ብቐሊሉ ይበስብስ። ይኹን እምበር፡ መስርሕ ምፍራይ ኣቕሑ ወረቐት፡ ጸጋታት ዝሓትት ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ ልዑል መጠን ማይን ጸዓትን ዝሓትት ክኸውን ይኽእል። እዚ ድማ ምስ ፕላስቲክ ክነጻጸር እንከሎ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኣሰር ከባቢኦም ሕቶታት የልዕል።

1. መሰረታዊ ነገራት ምርዳእ

1.1 ፕላስቲክ ካትለሪ እንታይ እዩ?

ፕላስቲክ መቑረጺ ብቐንዱ ካብ ስነ-ጥበባዊ ፖሊመር ዝተሰርሑ ኣቑሑት የመልክት። እቶም ዝበዝሑ ዓይነታት ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙን ዳግማይ ዝጥቀሙን መቑረጺ ምግቢ እዮም። ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙ ፕላስቲክ መቑረጺታት ብተለምዶ ካብ ከም ፖሊፕሮፒሊን (PP)ን ፖሊስታርይን (PS)ን ዝኣመሰሉ ንብረታት ይስራሕ። እዞም ኣቑሑት ቀለልቲ፣ ርካሽ፣ ብሰንኪ ምቹእነቶም ኣብ ቤት መግቢ ቅልጡፍ መግቢን ፍጻሜታትን ብሰፊሑ ዝጥቀሙሉ እዮም። መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ከም ልዑል ጽፍሒ ዘለዎ ፖሊኢቲሊን (HDPE) ዝኣመሰሉ ዝያዳ ነዊሕ ዝጸንሑ ንብረታት ዝተሰርሑ ዳግማይ ክጥቀሙ ዝኽእሉ ፕላስቲክ መቑረጺታት ብተደጋጋሚ ክሕጸቡን ዳግማይ ክጥቀሙን ይኽእሉ። እዚ ዓይነት እዚ ብዋጋኡን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ብምዃኑን ተፈታዊ ስለዝኾነ፡ ንገዛውቲን ንፒክኒክን ህቡብ ምርጫ ይገብሮ።

1.2 ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ እንታይ እዩ?

ናይ ወረቐት መቑረጺ ካብ ወረቐትን ካርቶንን ዝተሰርሐ ዘላቒ ኣማራጺ እዩ። ከም ፋርኬታ፡ ካራን ማንካን ዝኣመሰሉ ነገራት ዘጠቓልል ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሓደ ግዜ ዝድርበ ስብስብ መቑረጺታት ይርከብ። ገለ ናይ ወረቐት መቑረጺታት ንጽንዓትን ማይ ምጽዋርን ንምዕባይ ዝተለበጠ ኮይኑ፡ ንዝተፈላለዩ መግብታት ዝምችእ ይገብሮ። ቀንዲ ብልጫ ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ ኣብቲ ብባዮሎጂ ዝበላሾን ተሓዳሲ ምንጪ ንብረትን እዩ። ወረቐት ካብ ኣግራብ ዝውሰድ ስለዝኾነ፡ ተሓዳሲ ሃብቲ ስለዝኾነ፡ እዞም ኣቑሑት ድኹዒ ክኾኑ ይኽእሉ፡ እዚ ድማ ጽልዋ ከባቢ ይንኪ። ኣብቶም ንከባቢ ዝምችኡ ካፈታትን ምጉዳል ጎሓፍ ፕላስቲክ ቀዳምነት ዝወሃቦም ፍጻሜታትን እናተፈተዉ ይመጹ ኣለዉ።

2. ትንተና ዑደት ህይወት፡ ፕላስቲክ ኣንጻር ወረቐት መቑረጺ

ፕላስቲክ ካትለሪ

ምፍራይን ከባብያዊ ፅልዋን።

ፕላስቲክ መቑረጺታት ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ ብፍላይ ድማ ነዳድን ተፈጥሮኣዊ ጋዝን ተጠቒሞም እዮም ዝፍጠሩ። እቲ ምፍራይ ነዞም ዘይሕደሱ ሃፍቲታት ምውጻእን ናብ ከም ፖሊፕሮፒሊን (PP)ን ፖሊስታርይን (PS)ን ዝኣመሰሉ ፖሊመርስ ምምስራሕን ዘጠቓልል እዩ። እዚ መስርሕ እዚ ኣዝዩ ጸዓት ዝሓትት ኮይኑ፡ ርኡይ መጠን ጋዛት ምድረበዳ ዝለቅቕ ኮይኑ፡ ንለውጢ ክሊማ ኣበርክቶ ይገብር። ብተወሳኺ፡ ምፍራይ ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ፡ ዝተፈላለዩ ብከላታት ምፍናው ዘጠቓልል ኮይኑ፡ እዚ ድማ ንኣከባብን ጥዕና ደቂ ሰባትን ክጎድእ ይኽእል።

ቁልፊ ነጥብታት፤

• ምንጪ ንብረት ፡ ዘይሕደስ (ፎስለ ነዳዲ)

• ኣጠቓቕማ ጸዓት ፡ ልዑል

• ብከላታት፦ ጋዛት ምድረበዳን ካልእ መርዛም ልቀትን

ጉዳያት ምሕደራ ጎሓፍ

ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ ብሰንኪ እቲ ብባዮሎጂ ዘይበላሾ ባህሪኡ ዓቢ ናይ ምሕደራ ጎሓፍ ​​ብድሆ የስዕብ። እዞም ኣቑሑት እዚኣቶም ኣብ መጉሓፊ ጐሓፍን ተፈጥሮኣዊ ከባቢታትን ንኣማኢት ዓመታት ክጸንሑ ይኽእሉ። ብዘይግቡእ ምስ ዝጉሓፉ፡ ኣብ ብከላ ውቅያኖስ ኣበርክቶ ይገብሩ፡ ናብ ማይክሮፕላስቲክ ድማ ይበታተኑ። እዞም ንኣሽቱ ንጥረ ነገራት ናብ ሰንሰለት መግቢ ብምእታው ኣብ እንስሳ ዘገዳምን ጥዕና ደቂ ሰባትን ጽልዋ ከሕድሩ ይኽእሉ።

ቁልፊ ነጥብታት፤

• ባዮዲግሬዳቢሊቲ: ዝኾነ ይኹን

• ጽንዓት ከባቢ ፡ ንዘመናት

• ሓደጋ ብከላ ፡ ልዑል (ማይክሮፕላስቲክስ)

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ

መስርሕ ምፍራይ

ብተለምዶ ካብ ወረቐት ወይ ካርቶን ዝስራሕ ናይ ወረቐት መቑረጺታት ዝተፈላለየ ኣገባብ ምፍራይ የድልዮ። እቲ ምህርቲ ብዓጸድ ኣግራብ ይጅምር፡ ድሕሪኡ ድማ ፓልፒንግ ብምግባር ወረቐት ይፈሪ። እቲ ምንጪ ተሓዳሲ ክኸውን ከሎ፡ እቲ መስርሕ ግን ርኡይ መጠን ማይን ጸዓትን ይወስድ። እቲ ከባብያዊ ኣሰር ካብ ፕላስቲክ ዝወሓደ ኮይኑ፡ ሕጂ’ውን ምብራስ ኣግራብን ካብ መጠን ንላዕሊ ምጥቃም ጸዓትን ንምክልኻል ጥንቁቕ ምሕደራ ሃፍቲ የድሊ።

ቁልፊ ነጥብታት፤

• ምንጪ ንብረት ፡ ተሓዳሲ (ኣግራብ)

• ኣጠቓቕማ ጸዓትን ማይን ፡ ትርጉም ዘለዎ

• ጽልዋ ከባቢ፦ ካብ ፕላስቲክ ዝወሓደ ግን ከኣ ገና ርኡይ እዩ።

ብህይወት ምብስባስን ዳግመ-ምጥቃምን (Biodegradability and Recycling)

ሓደ ካብቲ ቀንዲ ብልጫታት ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ፡ ብህይወት ምብስባሱ እዩ። ኣብ ትሕቲ ምቹእ ኩነታት ድማ ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ክሳብ ኣዋርሕ ክበስብስ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ጽልዋ ከባቢ ክቕንስ ይኽእል። ይኹን እምበር፡ ኵሎም ናይ ወረቐት መቑረጺታት ብቐሊሉ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ኣይኮኑን፣ ብፍላይ እቶም ንነዊሕ እዋን ንምምሕያሽ ዝተለበጡ እዮም። እዞም ሽፋናት ንመስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ክዕንቅፉ ስለዝኽእሉ፡ ካብቲ ጽሕጊ ወረቐት ንምፍላይ ፍሉያት መሳለጥያታት የድልዮም።

ቁልፊ ነጥብታት፤

• ብህይወት ምብስባስ: ልዑል (ኣብ ትሕቲ ግቡእ ኩነታት)

• ብድሆታት ዳግመ-ምጥቃም፦ ዝተለበጠ ወረቐት ዳግማይ ንምጥቃም ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል።

• ረብሓ ከባቢ፦ ኣብ ከባቢ ምስ ፕላስቲክ ክነጻጸር እንከሎ ዝሓጸረ ዕድመ

ሰንጠረዥ ምውድዳር

፡ ፍሉይ	ፕላስቲክ መቑረጺ	ናይ ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ
ምንጪ ንዋት	ዘይሕደስ (ፎስለ ነዳዲ)	ተሓዳሲ (ኣግራብ)
ጽልዋ ምፍራይ	ልዑል ልቀት ጋዝ ምድረበዳ	ትሑት፡ ግን ከኣ ገና ትርጉም ዘለዎ
ባዮዲግሬዳቢሊቲ	ዋላ ሓደ	ልዑል (ኣብ ትሕቲ ግቡእ ኩነታት)
ምሕደራ ጎሓፍ	ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ጽንዓት	ኣብ ውሽጢ ኣዋርሕ ይበስብስ
ዳግመ-ምጥቃም	ውሱን እዩ።	ምስ ዝተለበጡ ዓይነታት በዳሂ
ጽልዋ ከባቢ	ትርጉም ዘለዎ፣ ጽኑዕ	ዝተቐነሰ፣ ኣብ ምጉሓፍ ዝምርኮስ

3. ምድቃቕን ብህይወት ምብስባስን ንብረት ምግቢ ምግቢ

ፕላስቲክ ካትለሪ

ሕጽረት ባዮዲግሬዳቢሊቲ

ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ ብባዮሎጂ ክበላሾ ብዘይምኽኣሉ ዕሉል እዩ። እዚ ማለት ምስ ግዜ ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ስለዘይበታተን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ከባብያዊ ጉዳያት የስዕብ። ፕላስቲክ ኣቑሑት ምስ ዝድርበዩ፡ ንኣማኢት ዓመታት ኣብ ከባቢና ክጸንሑ ስለ ዝኽእሉ፡ ንቐጻሊ ብከላ ኣበርክቶ ይገብሩ። ሓደ ኻብቲ ዓብዪ ስክፍታታት፡ ምፍጣር ማይክሮፕላስቲክ እዩ፣ እዚ ኸኣ ብሰንኪ ምብትታን ዓበይቲ ኣቑሑት ፕላስቲክ ዚመጽእ ደቀቕቲ ንጥረ ነገራት ፕላስቲክ እዩ። እዞም ማይክሮፕላስቲክስ ንሓመድን ማይን ክብክሉ ይኽእሉ፣ እዚ ድማ ንእንስሳ ዘገዳም ሓደጋ ከስዕቡን ናብ ሰንሰለት መግቢ ደቂ ሰባት ክኣትዉን ይኽእሉ።

ቁልፊ ጉዳያት፤

• Non-Biodegradable : ፕላስቲክ ብተፈጥሮ ኣይበስብስን እዩ።

• ማይክሮፕላስቲክ ብከላ : ደቀቕቲ ንጥረ ነገራት ንኢኮሲስተምን ሰንሰለት መግብን ክብክሉ ይኽእሉ።

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ

ናይ ምድቃቕ ዓቕሚ

ብኣንጻሩ ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ ብመንጽር ባዮዲግሬዳቢሊቲ ርኡይ ብልጫታት ኣለዎ። ካብ ተሓዳሲ ጸጋታት ዝተሰርሑ ኣቑሑት ወረቐት፡ ኣብ ትሕቲ ቅኑዕ ኩነታት ኣዝዩ ብቕልጡፍ ክበታተኑ ይኽእሉ። ብግቡእ ምስ ዝሕጸብ፡ ናይ ወረቐት መቑረጺ ኣብ ውሽጢ ሒደት ኣዋርሕ ክበስብስ ይኽእል። ይኹን እምበር እዚ መስርሕ እዚ ፍሉይ ኩነታት ዝሓትት እዩ፣ ከም እኹል ርስሓትን ኣየርን፣ እዚኦም ድማ ኩሉ ግዜ ኣብ ስታንዳርድ መጉሓፊታት ኣይርከቡን። ብተወሳኺ፡ ፕላስቲክ ወይ ተወሰኽቲ ነገራት ዘለዎም ናይ ወረቐት መቑረጺታት ከምቲ ብቐሊሉ ድዅዒ ክገብሩ ስለ ዘይክእሉ፡ ንጻዕርታት ምሕደራ ጎሓፍ ​​የጸግሞ።

ቁልፊ ነጥብታት፤

• ብህይወት ዝበላሾ : ኣብ ትሕቲ ግቡእ ኩነታት ክበስብስ ይኽእል።

• ምድቃስ ዘድልዮም ነገራት : ንውጽኢታዊ ምብትታን ፍሉይ ኩነታት የድልዮ።

ኣማራጺ ንዋት

ባምቡላን ዕንጨይቲ ቆርቆሮን

ባምቡላን ዕንጨይቲ መቑረጺን ካብ ፕላስቲክን ወረቐትን ንላዕሊ ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት ይውክሉ። እዞም ንብረታት እዚኣቶም ብተፈጥሮኦም ብባዮሎጂ ዝበላሸዉን ክሕጸቡ ዝኽእሉን ኮይኖም፡ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ወረቐት ብዝቐልጠፈ ይበታተኑ። ባምቡላ ብቕልጡፍ ዝሕደስ ሃብቲ ብምዃኑ ብቕልጡፍ ዝዓቢ ኮይኑ ጸረ-ባልዕ ወይ ድኹዒ ኣየድልዮን እዩ። እዚ ድማ ንመቑረጺ ባምቡላ ንከባቢ ዝምችእ ጥራይ ዘይኮነስ ዘላቒ ይገብሮ። ኣቑሑት ዕንጨይቲ እውን ብተፈጥሮ ይበስብሱን ካብ ስነ-ጥበባዊ ኬሚካላት ነጻ ስለዝኾኑ ንኣከባብን ጥዕናን ውሑስ ምርጫ ይገብሮም።

ብልጫታት፤

• ቅልጡፍ ብህይወት ምብስባስ : ካብ ወረቐት ብዝቐልጠፈ ይበታተን።

• ዘላቕነት : ባምቡላ ብቕልጡፍ ዝሕደስ ሃፍቲ እዩ።

• ካብ ኬሚካል ነጻ : ስነ-ጥበባዊ ተወሰኽቲ የለን፣ ንኣከባቢ ውሑስ እዩ።

ሰንጠረዥ ምውድዳር:

ፍሉይ	ፕላስቲክ መቑረጺ	ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ	ባምቡላ/ዕንጨይቲ መቑረጺ
ባዮዲግሬዳቢሊቲ	ዋላ ሓደ	ልዑል (ኣብ ትሕቲ ኩነታት)	ብጣዕሚ ልዑል
ናይ ምብስባስ ግዜ	ዘመናት	ኣዋርሕ (እንተተገይሩ) .	ካብ ሰሙናት ናብ ኣዋርሕ
ጽልዋ ከባቢ	ልዑል (ማይክሮፕላስቲክስ)	ታሕተዋይ፣ ግን ምድቃቕ የድልዮ	ትሑት (ተፈጥሮኣዊ ምብስባስ)
ቀዋሚ ምዃን	ዘይሕደስ	ተሓዳሲ	ልዑል ተሓዳሲ

4. ስክፍታታት ጥዕናን ድሕነትን ምስ ኣጠቓቕማ መቑረጺ ምግቢ

ፕላስቲክ ካትለሪ

ድሕነት ኬሚካል

መብዛሕትኡ ግዜ ፕላስቲክ መቑረጺ ካብ ከም ፖሊፕሮፒሊንን ፖሊስታርይንን ዝኣመሰሉ ንብረታት ዝስራሕ ኮይኑ፡ ብፍላይ ንዋዒ ምስ ዝቃላዕ ንጥዕና ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል። ውዑያት መግብታት ምስ ኣቑሑት ፕላስቲክ ምስ ዝራኸቡ፡ ብዛዕባ ምፍሳስ ኬሚካላት ስክፍታ ይፍጠር። ከም BPA (Bisphenol A)ን phthalatesን ዝኣመሰሉ ጎዳእቲ ንጥረ ነገራት ናብቲ መግቢ ክስደዱ ስለዝኽእሉ፡ ንጥዕናዊ ጸገማት ከስዕቡ ይኽእሉ። እዞም ኬሚካላት ንስራሕ ኢንዶክራይን ከም ዝዘርጉ ዝፍለጡ ኮይኖም፡ ምስ ዝተፈላለዩ ጸገማት ጥዕና ዝተኣሳሰሩ ኮይኖም፡ ምስ ዘይምዕሩይነት ሆርሞናትን ምውሳኽ ሓደጋ መንሽሮን ይርከብዎም። ተጠቀምቲ ነዞም ​​ሓደጋታት ክፈልጡ ኣለዎም፡ ብፍላይ ንውዑይ መግብታትን መስተታትን ፕላስቲክ መቑረጺታት ክጥቀሙ ከለዉ።

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ

ድሕነት ኣብ ማኑፋክቸሪንግ

ብሓፈሻ ናይ ወረቐት መቑረጺ ብመንጽር ምቅላዕ ኬሚካል ውሑስ ተባሂሉ ይውሰድ። ይኹን እምበር ኣብ መስርሕ ምፍራይ ጎዳኢ ኬሚካላት ከይተኣታቶ ምርግጋፅ ወሳኒ እዩ። ልዑል ጽሬት ዘለዎም ናይ ወረቐት መቑረጺታት ካብ መርዛማት ተወሰኽትን ቀለምን ነጻ ክኾኑ ኣለዎም። ገለ ናይ ወረቐት ኣቕሑ ንጽንዓትን ርስሓት ንምጽዋርን ንምዕባይ ዝተለበጡ እዮም። እዞም ሽፋናት መርዛማት ዘይኮኑን ንመግቢ ንምርኻብ ውሑሳትን ክኾኑ ኣለዎም። ድሕነት ናይ ወረቐት መቑረጺ ብዓቢኡ ኣብቲ ዝጥቀሙሉ ንብረትን እቶም ኣፍረይቲ ዝኽተልዎ ደረጃታት ምፍራይን ይምርኮስ። ዝኾነ ይኹን ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋታት ጥዕና ንምክልኻል ምስ ስርዓታት ድሕነት መግቢ ምኽባር ምርግጋጽ ኣገዳሲ እዩ።

ባምቡላን ዕንጨይቲ ቆርቆሮን

ተፈጥሮኣዊ ድሕነት

ባምቡላን ዕንጨይቲ መቑረጺን ብሰንኪ ተፈጥሮኣዊ ኣቃውምኦም ልዑል ጥዕናዊ ረብሓታት ይህቡ። እዞም ንብረታት ዘይከም ፕላስቲክ፡ ስነ-ጥበባዊ ኬሚካላት ስለዘይብሎም፡ ንመግቢ ንምርኻብ ዝያዳ ውሑስ ምርጫ ይገብሮም። ባምቡላን ዕንጨይትን ብተፈጥሮኦም ጸረ-ባክተርያ ስለዝኾኑ ጎዳእቲ ነገራት ናብ መግቢ ኣይለኽዩን። ካብ ቢፒኤ፡ ፍታሌትን ካልኦት ኣብ ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ ልሙድ ዝኾኑ መርዛማት ውህደታትን ነጻ እዮም። እዚ ድማ ነቶም ንኬሚካል ምቅላዕ ንምንካይ ዝደልዩ ብሉጽ ኣማራጺ ይገብሮም። ብተወሳኺ እዞም ንብረታት ብባዮሎጂ ዝበላሸዉን ንከባቢ ዝምችኡን ብምዃኖም፡ ንሓንሳብ ዝድርበ መቑረጺ ምግቢ ዘላቒ ምርጫ ምዃኖም ዝያዳ ስሕበት ይውስኹ።

ሰንጠረዥ ምውድዳር:

ፍሉይ	ፕላስቲክ መቑረጺ	ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ	ባምቡላ/ዕንጨይቲ መቑረጺ
ድሕነት ኬሚካል	ሓደጋ ምፍሳስ ኬሚካል (BPA, phthalates)	ብሓፈሻ ውሑስ እዩ፣ መርዛም ዘይኮነ ሽፋን እንተሃልዩ መርምሩ	ስነ-ጥበባዊ ኬሚካል የለን፣ ብተፈጥሮ ውሑስ እዩ።
ምጽዋር ሙቐት	ምስ ውዑይ መግቢ ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋታት	ብደረጃታት እንተተገይሩ ውሑስ እዩ።	ብተፈጥሮኡ ንዋዒ ዝጻወር
ጽልዋ ከባቢ	ልዑል፣ ብባዮሎጂ ዘይበላሾ	ታሕተዋይ፣ ብህይወት ዝበላሾ	ኣዝዩ ትሑት፣ ብህይወት ዝበላሾን ዝሕደስን እዩ።

5. ቁጠባውን ተግባራውን ርእይቶታት

ትንተና ወጻኢታት

ፕላስቲክ ካትለሪ

መብዛሕትኡ ግዜ ፕላስቲክ መቑረጺ ብትሑት ዋጋን ብሰፊሑ ምህላዉን እዩ ዝምረጽ። ፕላስቲክ ኣቕሑ ምፍራይ ብሰንኪ ትሑት ዋጋ ጥረ ነገራት ከም ፖሊፕሮፒሊንን ፖሊስታርይንን ርካሽ እዩ። እዚ ብተመጣጣኒ ዋጋ ንመቑረጺ ፕላስቲክ ኣብ ቤት መግቢ፡ ፍጻሜታትን ስድራቤታትን ህቡብ ምርጫ ይገብሮ። ብተወሳኺ ብብዝሒ ብቐሊሉ ይርከብ፣ እዚ ድማ ንሓደ ኣሃዱ ዝወጽእ ወጻኢታት ዝያዳ ይንክዮ። ይኹን እምበር እቲ ከባብያዊ ወፃኢታት ኣብቲ ዋጋ ስለዘይተሓወሶ ምስ ምሕደራ ጎሓፍን ምቁጽጻር ብከላን ዝተኣሳሰር ሕቡእ ናይ ነዊሕ ግዜ ወጻኢታት ከስዕብ ይኽእል።

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ ብሰንኪ ዝለዓለ ወጻኢታት ምፍራይ ካብ ፕላስቲክ ዝኸበረ ክኸውን ይኽእል። መስርሕ ምፍራይ ንመቑረጺ መቑረጺ ወረቐት ርኡይ ሃልኪ ማይን ጸዓትን ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ነቲ ዝለዓለ ዋጋ ኣበርክቶ ይገብር። እዚ እናሃለወ፡ ንከባቢ ዝምችኡ ፍርያት ዝምልከት ጠለብ እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ፡ ብዙሓት ተጠቀምቲ ድማ ንዘላቒ ኣማራጺታት ዋጋ ክኸፍሉ ድሉዋት እዮም። ጠለብ እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ቁጠባታት ዕቤት ዋጋታት መቑረጺ መቑረጺ ወረቐት ንምንካይ ክሕግዝ ይኽእል እዩ፡ እዚ ድማ ንሰፊሕ ተጠቀምቲ ዝያዳ ተግባራዊ ኣማራጺ ይገብሮ።

ኣማራጺ ኣማራጺታት

ባምቡላን ዕንጨይቲ ዝስራሕ መቑረጺ ምግቢን ካልእ ኣማራጺ የቕርቡ፡ እንተኾነ ግን ምስ ፕላስቲክ ክነጻጸሩ ከለዉ ዝለዓለ ናይ መጀመርታ ወጻኢታት ሒዞም እውን ይመጹ። እዞም ንብረታት ዝያዳ ዘላቒን ብህይወት ዝበላሸዉን ኮይኖም፡ ንኣከባቢ ንቕሓት ዘለዎም ተጠቀምቲ ዝማርኹ እዮም። ብፍላይ ባምቡላ ብቕልጡፍ ስለ ዝዓቢን ጸረ-ባልዕ ወይ ድኹዒ ስለዘየድልዮን ምፍራይ መቑረጺ ባምቡላ ውጽኢታዊ እዩ። ዕንጨይቲ ዝስራሕ መቑረጺ ምግቢ፡ ንከባቢ ዝምችእ እኳ እንተኾነ፡ ብሰንኪ ኣድላይነት ግቡእ ምሕደራን መስርሕን ኣግራብ ዝለዓለ ወጻኢታት ከጠቓልል ይኽእል።

ሰንጠረዥ ምውድዳር:

ፍሉይ	ፕላስቲክ መቑረጺ	ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ	ባምቡላ/ዕንጨይቲ መቑረጺ
ዋጋ	ውሑድ	ካብ ማእከላይ ክሳብ ልዑል	ላዕሊ
ከባብያዊ ወጻኢታት	ላዕሊ	ማእኸላይ	ውሑድ
ጠለብ ትረንድ	ኣብ ዕረፍቲ	እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ።	እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ።

ግብራዊ ኣጠቓቕማ

ጽንዓትን ምቹእነትን

ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ ብጽንዓትን ምቹእነትን ይፍለጥ። ቀሊል፡ ሓያል፡ ዝተፈላለዩ መግብታት ከይተሰብረ ክሕዝ ዝኽእል እዩ። እዚ ድማ ንቤት መግቢ ቅልጡፍ መግቢ፡ ኣብ ደገ ንዝካየዱ ፍጻመታትን ድግሳትን ምቹእ ይገብሮ። ብተወሳኺ ፕላስቲክ ኣቕሑ ንምኽዛንን ንምጉዕዓዝን ቀሊል እዩ።

ናይ ወረቐት መቑረጺ ምግቢ፡ ንከባቢ ዝያዳ ዝምችእ እኳ እንተኾነ፡ ካብ ፕላስቲክ ግን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ክኸውን ይኽእል። ምስ ከበድቲ ወይ ቅብኣት ዘለዎም መግብታት ጽቡቕ ጌሩ ክሕዝ ኣይክእልን እዩ፡ ኣብ ፈሳሲ ንነዊሕ እዋን እንተተገዲፉ ድማ ክረግፍ ይኽእል። ይኹን እምበር፡ ዝተለበጠ ናይ ወረቐት መቑረጺታት ምምሕያሽ ጽንዓት ስለ ዝህብ፡ ንዝተፈላለዩ ናይ መመገቢ ስናርዮታት ዝያዳ ግብራዊ ይገብሮ።

ባምቡላን ዕንጨይቲ ዝሰርሖም መቑረጺታትን ኣብ መንጎ ጽንዓትን ንከባብያዊ ረብሓታትን ሚዛን ይሕዙ። እዞም ንብረታት ካብ ወረቐት ዝጸንዑ ኮይኖም ንብዙሕ ዓይነት መግቢ ክሕዙ ይኽእሉ። ብፍላይ ናይ ባምቡላ መቑረጺ ምግቢ ቀሊልን ድልዱልን ብምዃኑ ኣብ ገዛ ንኽትጥቀመሉን ንፍጻሜታትን ምቹእ ኣማራጺ ይገብሮ። ካብ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ መቑረጺ ምግቢ እውን ንገለ ተመኩሮታት መመገቢ ዝማርኽ ገጠራዊ ስነ-ጽባቐ የቕርብ።

ንጽንዓት ጽንዓት:

ባህሪ	ፕላስቲክ መቑረጺ	ወረቐት መቑረጺ መቑረጺ	ባምቡላ/ዕንጨይቲ መቑረጺ
ጽንዓት ዝጸንሕ	ላዕሊ	ማእኸላይ	ላዕሊ
ክብደት	ብርሃን	ብርሃን	ብርሃን
ተጠቃምነት	ላዕሊ	ማእኸላይ	ላዕሊ
ስነ-ጽባቐዊ ስሕበት	ውሑድ	ማእኸላይ	ላዕሊ

6. ፖሊሲታት መንግስትን ኣንፈታት ዕዳጋን።

ቁጽጽራዊ ሃዋህው

ፕላስቲክ እገዳታትን ገደባትን።

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙ ፕላስቲክ ንምንካይ ዓለምለኻዊ ለውጢ ተራእዩ እዩ። ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ሃገራት ብከላ ፕላስቲክ ንምግታእ ኣብ ልዕሊ ፕላስቲክ መቑረጺ እገዳታትን እገዳታትን ተግባራዊ ይገብራ ኣለዋ። ንኣብነት፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ንመቑረጺ ምግቢ፡ ሓሰርን ጻሕልን ሓዊሱ፡ ንገለ ሓደ ግዜ ዚጥቀሙሉ ፕላስቲክ ዚኽልክል ሕጊ ኣውጺኡ ኣሎ። ኣብ ከም ካናዳ ዝኣመሰላ ሃገራትን ገለ ክፋል ኣመሪካን ተመሳሳሊ ፖሊሲታት ይውሰድ ኣሎ፡ ኣብተን ከባብያዊ መንግስታት ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙሉ ፕላስቲክ ምጥቃም ዝድርት ወይ ዝእግድ ሕግታት የውጽኣ ኣለዋ። እዞም ደንብታት እዚኦም፡ ብፍላይ ኣብ ውቅያኖሳትን ካልኦት ስነ-ህይወትን ዘስዕቦ ጽልዋ ጎሓፍ ፕላስቲክ ኣብ ከባቢ ንምንካይ ዝዓለሙ እዮም።

ቁልፊ ቁፅፅራዊ ስጉምትታት፤

• ሕብረት ኤውሮጳ : ፍሉያት ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙ ፕላስቲካት፡ እንተላይ ንመቑረጺ ምግቢ ምእጋድ።

• ካናዳ : ብደረጃ ሃገር እገዳ ፕላስቲክ ቦርሳታት፡ ሓሰር፡ መቑረጺ ምግቢን ካልእን።

• ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ : ብደረጃ ግዝኣትን ከተማን ዝተፈላለየ እገዳታት ኣብ ልዕሊ ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ።

ምትብባዕ ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት

ነዚ እገዳታት ንምድጋፍ፡ መንግስታት ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት ከም ወረቐት፡ ባምቡላን ካልኦት ብህይወት ዝበላሸዉ ነገራትን ምጥቃም እውን የስፋሕፍሑ ኣለዉ። ከም ምጉዳል ግብሪ ወይ ድጎማ ዝኣመሰሉ መተባብዒታት መብዛሕትኡ ግዜ ንዘላቒ ኣሰራርሓ ንዝኽተሉ ትካላት ንግዲ ይወሃብ። እዚ ምትብባዕ ኣብቲ ኢንዱስትሪ ምህዞታት ንምንቅስቓስ ይሕግዝ፣ እዚ ድማ ዝያዳ ነባሪን ዋጋ ዝቕንሱን ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት መቑረጺ ምግቢ ንምምዕባል ይመርሕ። ጎስጓሳት ንቕሓት ህዝቢ እውን ወሳኒ ተራ ኣለዎም፣ ንተጠቀምቲ ብዛዕባ ረብሓታት ከባቢ ዘላቒ ፍርያት ምምራጽ የስተምህሩ።

ምርጫታት ተጠቀምቲን ምላሽ ዕዳጋን።

ትረንድስ ኣብ ዘላቕነት

ምርጫታት ተጠቀምቲ ናብ ዘላቒን ንከባቢ ዝምችእን ፍርያት ዝጽጋዕ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ዝያዳ ሰባት ብዛዕባ ጽልዋ ጎሓፍ ፕላስቲክ ኣብ ዝፈልጡሉ ዘለዉ እዋን፡ ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት መቑረጺ ምግቢ ዝምልከት ጠለብ እናዓበየ ይመጽእ ኣሎ። እዚ ዝንባለ ብፍላይ ኣብቶም ኣብ ውሳነታት ዕድጊኦም ንዘላቕነት ቀዳምነት ዝህቡ መንእሰያት ተጠቀምቲ ሓያል እዩ። ምልዓል ሓምለዋይ ምስክር ወረቐትን ምልክታትን፡ ዝተወሰኑ ከባብያዊ ደረጃታት ዘማልኡ ፍርያት ዘለልዩ፡ ነዚ ለውጢ ዝያዳ ነዳዲ ሂብዎ ኣሎ።

ዕዳጋ ምትዕጽጻፍ

ነዚ ዝቕየር ዘሎ ምርጫታት ተጠቀምትን ጸቕጥታት ምቁጽጻርን ምላሽ ንምሃብ፡ ኩባንያታት ንዝቐርብ ፍርያተን ብቕልጡፍ ይመዓራረያ ኣለዋ። ብዙሓት ትካላት ንግዲ ንዝያዳ ዘላቒ ኣማራጺታት ንምድጋፍ ፕላስቲክ መቑረጺታት ደረጃ ብደረጃ የቋርጽዎ ኣለዉ። ንኣብነት ቤት መግብታትን ካፈታትን ንዓማዊለን ናይ ወረቐት ወይ ባምቡላ መቑረጺ ምግቢ ምቕራብ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ገለ ኩባንያታት እውን ኣብ ምርምርን ምዕባለን ወፍሪ ብምግባር ዘላቒን ዋጋ ዝቕንስን ሓደሽቲ ንዋት ይፈጥራ ኣለዋ።

ድምቀት ምላሽ ዕዳጋ፤

• ቤት መግብታትን ካፈታትን : ናብ ወረቐትን ባምቡላን መቑረጺ ምግቢ ምስግጋር።

• ቸርችታት : ጠለብ ተጠቀምቲ ንምምላእ ዝያዳ ንከባቢ ዝምችኡ ፍርያት ምዕቃብ።

• ምህዞ : ምምዕባል ሓደሽቲ ብህይወት ዝበላሸዉ ንብረታት ንመቑረፂ ምግቢ።

ኣንፈታትን መልስታትን ሰሌዳ፡ መዳይ

ምቁጽጻራዊ	ስጉምትታት	ዕዳጋ ምላሽ
ፕላስቲክ መቑረጺ ምግቢ እገዳ	ሕብረት ኤውሮጳ፡ ካናዳ፡ ውሽጣዊ እገዳ ኣመሪካ	ፍርያት ፕላስቲክ ደረጃ ብደረጃ ምውጋድ
ንከባቢ ዝምችእ ፕሮሞሽን	ንዘላቒ ኣሰራርሓታት ዝግበር ምትብባዕ	ንከባቢ ዝምችኡ መስመራት ፍርያት ምውሳኽ
ጠለብ ተጠቀምቲ	ኣብ ዘላቕነት ዝዓቢ ተገዳስነት	ዝያዳ ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት ይቐርቡ።

መደምደምታ

ጽማቕ ቁልፊ ነጥብታት

ኣብዚ ምሉእ ጽሑፍ፡ ከባብያውን ተግባራውን መዳያት ናይ ፕላስቲክን ወረቐትን መቑረጺ ምግቢ፡ ከምኡ’ውን ከም ባምቡላን ዕንጨይትን ዝኣመሰሉ ኣማራጺታት ኣነጻጺርናዮ ኣለና።

• ፕላስቲክ ቁርጽራጽ : ብትሑት ወጻኢታትን ጽንዓትን ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ግን ከኣ ርኡይ ከባብያዊ ብድሆታት ዘስዕብ እዩ። ብባዮሎጂ ዘይበላሾን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ብከላ ንማይክሮፕላስቲክ ሓዊሱ ኣበርክቶ ዝገብርን እዩ።

• Paper Cutlery : ብሰንኪ እቲ ብህይወት ዝበላሾ ምዃኑ ዝያዳ ንከባቢ ዝምችእ እዩ። ይኹን እምበር ብሰንኪ ዝለዓለ ወፃኢታት ምፍራይን ሃልኪ ሃፍትን ውሑድ ፅንዓትን ዋጋ ዝሓትትን ክኸውን ይኽእል።

• ባምቡላን ዕንጨይቲ ቆርቆሮን : ኣብ መንጎ ጽንዓትን ዘላቕነትን ሚዛን ምሃብ። እዞም ንብረታት እዚኦም ብህይወት ዝበላሸዉ፣ ዝሕደሱን ካብ ጎዳእቲ ኬሚካላት ነጻ ዝኾኑን ብምዃኖም ዝያዳ ውሑስን ንከባቢ ዝምችኡን ኣማራጺ ይገብሮም።

ጻውዒት ንስራሕ

ተጠቀምትን ትካላት ንግድን ንዘላቕነት ቀዳምነት ዝህብ ብሓበሬታ ዝተሰነየ ምርጫታት ክገብሩ ነተባብዕ። ከም ወረቐት፡ ባምቡላን ዕንጨይትን ዝኣመሰሉ ብባዮሎጂ ዝበላሸዉን ተሓዳሲን ንብረታት ብምምራጽ፡ ጽልዋ ከባቢ ንምንካይ ክትሕግዝ ትኽእል ኢኻ። ካብ ምፍራይ ክሳብ ምጉሓፍ ዑደት ህይወት ናይቲ እትጥቀመሉ መቑረጺ ኣብ ግምት ኣእቱ፡ ምስ ንከባቢ ዝምችእ ኣሰራርሓ ዝሰማማዕ ኣማራጺታት ምረጽ።

መጻኢ ኣጠማምታ

ንቕድሚት እንተርኢናዮ፡ መጻኢ ናይ ሓደ ግዜ ዝድርበ ንብረት መቑረጺ ኣብ ምህዞን ምውሳኽ ንቕሓት ዘላቕነት ከባብን እዩ ዝምርኮስ። ክንጽበ ንኽእል ኢና፤

• ምዕባለታት ኣብ ንብረት : ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ፕላስቲክን ንከባብያዊ ረብሓታት ወረቐትን ባምቡላን ዝህቡ ሓደስቲ ብባዮሎጂ ዝበላሸዉን ክሕጸቡ ዝኽእሉን ንብረታት ምምዕባል።

• ዝሓየለ ደንቢ : ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ መንግስታት ኣብ ሓደ ግዜ ዝጥቀሙሉ ፕላስቲክ ዝያዳ ጽኑዕ ስርዓታት ከተግብሩ ተኽእሎ ኣሎ፣ እዚ ድማ ዘላቒ ኣማራጺታት ምጥቃም የስፋሕፍሕ።

• ለውጢ ተጠቀምቲ : ዝያዳ ተጠቀምቲ ንከባቢ ንቕሓት ምስ ዝገብሩ፡ ጠለብ ዘላቒ ኣማራጺታት መቑረጺ ምግቢ እናዓበየ ክኸይድ እዩ፡ እዚ ድማ ትካላት ንግዲ ንኽላመዱን ንኽምህዙን የተባብዕ።